روان شناسی اجتماعی
خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو | مروری بر تعریف همنوا، ناهمنوا و مستقل

خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو | مروری بر تعریف همنوا، ناهمنوا و مستقل

احمد ماژیکی که توی دستش بود را چرخاند و گفت: خوب کیا موافقن؟

بابک دست هایی را که یکی یکی بالا می آمدند از نظر گذراند. حتی سپهر هم دستش را برد بالا. بابک سرش را به گوش سپهر نزدیک کرد و گفت: تو دیگه چرا رای می دی؟ مگه دیشب نمی گفتی با این کار مخالفی؟ سپهر آرام در جواب گفت: وقتی همه موافقن برای چی خودمو بده کنم؟ بعدش هم اصلا شاید من اشتباه می کردم. وقتی بیشتریا موافقن لابد یه چیزی هست که ما نمی دونیم. تو هم بهتره موافقت کنی.
بابک آرام دستش را بلند کرد و نگه داشت.

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در جمعی با وجود اینکه با نظرات جاری مخالف بوده اید ولی بنا به دلایلی شما هم سرتان را به نشانه تایید تکان داده اید و در حمایت یا رد آن نظر داد سخن داده اید و به قول معروف همرنگ جماعت شده اید.

در روان شناسی اجتماعی به این پدیده همنوایی می گویند. یعنی فرد برخلاف نظر خودش با جمع همراه می شود. تبعیتی که بیشتر کورکورانه است.

در تعریف همنوایی آمده است: «تسلیم شدن به فشارهای مستقیم یا غیر مستقیم گروهی برای تغییر در رفتار انسان»

پس هر وقت توی جمع و گروهی باشیم و همه یکی یکی شروع کنند به تایید یا ردِ چیزی، به احتمال زیاد ما هم با آن ها همراه می شویم. چون احساس تعلقِ به جمع و ترس از مجازات مانع می شود تا ما برای مدتی طولانی بر نظر اصلی خود پافشاری کنیم. هرچه اضطراب بیشتر باشد احتمال و میزان همنوایی هم بیشتر می شود.

دو نوع همنوایی وجود دارد یکی همنوایی اطلاعاتی است. مثل همین مثال بالا. نوع دوم همنوایی هنجاری است. فرض کنید در یک اقلیم دیگر در جمعی از اهالی همان دیار بر سر سفره نشسته باشید و غذای سرو شده را هم به عمرتان ندیده باشید. خوب طبیعتاً به بقیّه نگاه می کنید و شروع می کنید به تقلید کردن از آنها.

پس همنوایی یعنی همراهی و همرنگ شدن با بقیه تا بتوانیم جایگاهمان را حفظ کنیم.

خوب حالا که آموختیم همنوایی یعنی چه باید دید که نقطه مقابل آن چیست؟

ناهمنوایی نقطه ی کاملاً مقابلِ همنوایی است. یعنی فرد ناهمنوا مدام ساز مخالف میزند. حالا به هر دلیلی. از خصومت شخصی تا صرفاً مردم آزاری و درآوردن حرص بقیّه یا هر دلیل موجّه و ناموجّه دیگری.

در این بین ما فرد مستقل را داریم. همان فردِ آرمانی که همه ما می خواهیم باشیم. شخصی که نه فقط به صلاح دید و منفعت که بر پایه حق و حقیقت حرف میزند. حتی اگر تنها فردی باشد که آن را عنوان می کند. این افراد نظرات بقیه را می شنوند و تامل می کنند ولی بی خودی تایید یا تکذیب نمی کنند.

می شود گفت اینان مستقلند به معنی واقعی کلمه.

پس همنوا یک جور هایی بله قربان گو است و حتی با اینکه می داند آن نظر اشتباه است به خاطر حفظ بقای اجتماعی خود با آن موافقت می کند. ناهمنوا ساز مخالف میزند و نقطه مقابل همنواست و به نظر من شخصیت مستقل بین این دو جا می گیرد. شخصی که تایید یا ردش بر اساس حق و تفکر است و به دنبال منفعت شخصی نیست.

در باره همنوایی و تاثیرات اجتماعی اش تحقیقاتی صورت گرفته است که مشهور ترین آنها آزمایش فردی است به نام سالمون اَش. از طریق لینک زیر می توانید اجرای مجدد این آزمون را ببینید.

 آزمایش سالمون اش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *