تعارض2

قبل از خواندن این پست توصیه می کنم که مطالب زیر را نیز بخوانید:

ناکامی

ناکامی2

ناکامی و پرخاشگری

تعارض

تعارض اجتنابی-گرایشی

موقعیت های مختلفی وجود دارد که دارای والانسهای مثبت و منفی است و برای فرد تعارض گرایشی_اجتنابی ایجاد می کند. در این گونه تعارض ها، موقعیت هم جنبه مثبت دارد هم منفی. فرد به دلیل جاذبه ها به موقعیت نزدیک می شود و زمانی که به آن نزدیک می شود، جاذبه منفی آن نیرومند تر می شود. اگر در نقطه ای در مسیر نزدیک شدن به هدف، جنبه های منفی آن هدف نیرومندتر از جاذبه ها باشند، شخص قبل از رسیدن به هدف متوقف می شود، شخص چون به هدف نمی رسد، ناکام می شود.

همانند تعارضهای اجتنابی_اجتنابی، نوسان در تعارضهای گرایشی_اجتنابی نیز رایج است. مردم در این تعارض ها به هدف نزدیک می شوند تا اینکه جاذبه منفی بسیار نیرومند می شود و سپس از آن بر می گردند. اما غالباً جاذبه منفی به آن اندازه دافع نیست که رفتار گرایشی را متوقف کند. در این قبیل موارد، مردم به هدف می رسند اما بسیار کندتر و با تردیدتر از زمانی که جاذبه منفی وجود نداشت و تا هنگامی که به هدف نرسیده اند ناکامی وجود دارد. شخص حتی پس از رسیدن به هدف، باز ممکن است به علت جاذبه منفی که با هدف همراه است احساس ناراحتی کند. خواه شخص با کند رسیدن به هدف یا با نرسیدن به هدف ناکام شود، واکنشهای هیجانی از قبیل ترس، خشم و نفرت معمولاً با تعارضهای گرایشی_اجتنابی همراه می شوند.

مثال هایی برای این نوع از تعارض:

پسر بچه ای در حال بالا رفتن از درخت، در نیمه راه از ترس خطر سقوط و زخمی شدن، از رفتن باز می ماند.

مادری می خواهد به فرزندش اجازه بدهد که با دوستانش بیرون برود، ولی از خطرات احتمالی هراسان است.

تعارضهای مشابه دیگری هم وجود دارند، مثل عدم توانایی فرد در تصمیم گیری نسبت به قبول شغلی خاص. ممکن است فرد نگران این باشد که نتواند از عهده آن شغل بربیاید.

در این موارد ممکن است فرد به حمایت «من» برخیزد و بدین طریق والانس منفی را کاهش دهد. یا از طریق مشورت گرفتن از دیگران، خود را برای پذیرش آن آماده کند.

شکل دیگری از این تعارض وجود دارد  که مخرب هم هست. در این نوع تعارض فرد هر دو گرایش مثبت و منفی را توامان نسبت به یک شخص دارد. مثلا فردی با وجود علاقه ای که به یکی از والدین خود دارد، به دلایلی همزمان از وی متنفر نیز باشد.

این نوع «تعارض عقلی» که به آن «دوسوگرایی» می گویند، اغلب در اثر فشار شدید به وجود می آید. از این رو زمانی که شخصی دچار چنین تعارض هایی می شود، نگرانی و اضطراب شدیدی را تجربه می کند.

تعارضهای گرایشی_اجتنابی چندگانه

موقعیت هایی در زندگی وجود دارد که ممکن است جنبه های مطبوع و نامطبوع داشته باشد. مثلاً فرض کنید میان شرکت در امتحان ارشد یا ادامه ندادن آن مردد می مانید. از طرفی اگر قبول شوید و تحصیلتان را ادامه بدهید یک سری منافعی دارد و از طرفی اگر به جای اینکه وقت و انرژی بگذارید برای آن، بروید سراغ کار و کسب تجربه، احتمالاً سریع تر به هدفتان می رسید. دوست دارید که ارشد قبول شوید، ولی اگر نتوانید و در میان ظرفیت پذیرفته شده جایی نداشته باشید چه؟ اگر ادامه تحصیل ندهید و کاری هم گیرتان نیاید چه؟

توی همچین موقعیت هایی آدم سرگردان می ماند که کدام راه را انتخاب کند و حتی گاهی گزینه های دیگری هم دور آدم را می گیرند. کار وقتی سخت می شود که امتیازات مثبت و منفی هر کدام با هم برابر باشد و نتوانید به راحتی یکی را بر دیگری ترجیح بدهید.

به این گونه تعارضها، تعارض گرایشی_اجتنابی مضاعف(چندگانه) می گویند.

این جاذبه ها که مانع رسیدن به هدف هستند به صورت درونی در می آیند. این قبیل موانع درونی شده یا جاذبه های منفی درونی، معمولاً از ارزشهای اجتماعی که شخص دریافت کرده است ناشی می شود. معمولاً موانع درونی شده همان ارزشهای اجتماعی هستند که وجدان را می سازند. ما برانگیخته می شویم تا کاری کنیم. اما این تمایل ممکن است با ارزشهای درونی شده ما در این باره که چه چیزی «درست» و چه چیزی «نادرست» است مقابله کنند. معمولاً کنار آمدن با موانع درونی مشکل تر از موانع بیرونی است.

برای فرار از موانع بیرونی می توان راهی یافت، ولی فرار از موانع درونی دشوار است.

واکنش های هیجانی حاصل شده از این تعارض که موانع درونی در آن نقش بازی می کنند، ریشه بسیاری از مشکلات رفتاری اند.

یعنی به دلیل اینکه در یک موقعیت گرایشی_اجتنابی چندگانه با مانعی درونی قرار گرفته ایم، فشار روانی زیادی را متحمل می شویم که بر رفتارمان تاثیرات بارزی می گذارند.

نتایج تعارض های حل نشده

وقتی فرد در حالت تعارض قرار بگیرد و نتواند یکی از راه ها را انتخاب کند، به اختلالات رفتاری دچار می شود.

تعارض علاوه بر اختلالهای رفتاری، عوارض روان_تنی نیز به همراه دارد.

عوارض روان_تنی بیماری های جسمی هستند که در اثر عاملهای روانی مخصوصاً در اثر اضطراب به وجود می آیند.

در یک پژوهش از 75 بیماری که گرفتار زخم معده بودند 63 نفر آنها دارای اضطراب شدید بودند.

قرار گرفتن به مدت طولانی در حالت تعارض و تحت اضطراب و فشار روانی بودن، آثار روانی ناگواری را در فرد ایجاد می کند.

در پست های بعدی به فشار روانی و انواع آن خواهیم پرداخت.

منبع مورد استفاده: کتاب بهداشت روانی نوشته دکتر محمد علی احمدوند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *